ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Search

Login

Login


Javascript must be enabled to continue!

YouTube, ο δοκιμαστικός σωλήνας, άρθρο του Γ. Μαρούδα


Τα παλιά μέσα μάς αλλοτρίωναν, μας μετέτρεπαν σε παθητικούς καταναλωτές πολιτικής προπαγάνδας και άχρηστων εμπορευμάτων. Στην ανάπτυξη των Νέων Μέσων πολλοί στοιχημάτισαν μια πολιτισμική επανάσταση. Οι πρωτεργάτες άλλωστε του διαδικτύου και των πρωτοκόλλων του ήταν κι οι ίδιοι ποτισμένοι με το διάχτυτο πνεύμα ελευθερίας και ανεξαρτησίας του ’60 και του ’70. Η τεχνολογία υπήρξε ιστορικά μοχλός μεγάλων επαναστάσεων. Κι αν όλα, λοιπόν, όσα είχαμε ονειρευτεί ως νέοι –το άνοιγμα κάθε συνόρου, η κατάλυση των ιεραρχιών και των δογμάτων, το δικαίωμα του καθενός στην ελεύθερη έκφραση και στη συλλογική γνώση- γίνονταν πράξη με το ίντερνετ; Μια νέα ουτοπία, η ψηφιακή ανέτειλε.

 

Στον χώρο του πολιτισμού ο περίφημος εκδημοκρατισμός των media γινόταν πράξη με ευρυζωνικές ταχύτητες και πολυπύρηνους επεξεργαστές. Χάρη στις φθηνότερες ψηφιακές τεχνολογίες o καθένας μπορούσε τώρα να γίνει παραγωγός ‘περιεχομένων’, και να δημοσιεύει εύκολα και γρήγορα ό,τι ήθελε on line. Οι πύλες για το web ήταν πολλές κι ευρύχωρες, και τα ηλεκτρονικά ράφια του ατέλειωτα και αδέσμευτα από μεγαλοδιανομείς και μπεστ σέλερ.

 

Αποτέλεσμα, η μέγιστη ετερογένεια μορφών και μέσων απλώνεται σήμερα χαοτικά στον αχανή ορίζοντα του διαδικτύου. Μουσικά κομμάτια, ταινίες και σειρές, βιβλία κι άρθρα, εικόνες, games, λογισμικό κι ό,τι άλλο ψηφιοποιείται, κατακλύζουν το web γεμίζοντας μνήμες και σκληρούς με ‘περιεχόμενα’ κάθε λογής, χρήσης και προέλευσης. Το κοινό απολαμβάνει την αφθονία επιλογών στον καναπέ του, στο γραφείο αλλά κι έξω, στον δρόμο, γρήγορα κι ευέλικτα, φτηνότερα από ποτέ ή και δωρεάν. Σχολιάζει, αξιολογεί, ανασυνθέτει και αναδιανέμει κατά το δοκούν. Επιδεικνύει ευρήματα και αλληλοπροτείνει links και εγαλεία πρόσβασης. Η αγορά προσπαθεί να προλάβει τις προτιμήσεις του και να τις ικανοποιήσει με κάθε τρόπο, μαθαίνοντας όσο περισσότερα μπορεί γι αυτό, τις νέες συνήθειες και τα γούστα του.

 

Το κοινό γίνεται ο βασιλιάς στη νέα δημοκρατική συνθήκη και η ανάδυση του prosumer (‘παραναλωτή’) αλλάζει τα δεδομένα. Μέσα στα πρώτα χρόνια του αιώνα μας, οι αριθμοί νέων βιβλίων, ηχογραφήσεων και μουσικών καναλιών, βίντεο και τηλεοράσεων, ιστότοπων και μπλογκ εκτινάσσονται αληθινά στα ύψη. Κανείς δεν είναι σε θέση να επισκοπήσει τις ετήσιες κυκλοφορίες. Οι όγκοι τους ξεχειλίζουν στα ψηφιακά ευρετήρια και το ζήτημα της επιλογής γίνεται όλο και πιο περίπλοκο. Πρωταγωνιστές σε αυτή την ποσοτική έκρηξη δεν είναι το Χόλιγουντ, οι μεγάλες δισκογραφικές και εκδοτικά συγκροτήματα, αλλά οι ίδιοι οι χρήστες· οι πολλοί ‘ανεξάρτητοι’, ερασιτέχνες και ημι-ερασιτέχνες, χομπίστες και ‘wanna be’ σταρ, από κάθε γωνιά του πλανήτη, κοινωνική τάξη, ηλικία και φύλο.

 

Από το 2005 που πρωτολειτούργησε το YouTube έγινε συνώνυμο του παραπάνω φαινομένου, φιλοξενώντας αδιακρίτως βίντεο από τους πολλούς (User Generated Content) και προσφέροντάς τα δωρεάν στον καθένα. Σήμερα η θυγατρική της Google είναι ο τρίτος πιο δημοφιλής προορισμός στο ίντερνετ, με πάνω από ένα δισεκατομμύριο διαφορετικούς επισκέπτες τον μήνα. Με ισχυρή τεχνική υποδομή και δυνατότητες πρόσβασης από κάθε συσκευή, χρόνο με τον χρόνο γίνεται όλο και πιο ανταγωνιστικό προς τα παραδοσιακά μέσα όπως η τηλεόραση, και τα δικά του κανάλια προσελκύουν όλο και περισσότερους θεατές και διαφημιστές.

 

Το YouTube συμπεριλαμβάνει όλα όσα καθιστούν την ιντερνετική εμπειρία ακαταμάχητη. Είναι ζωντανό, εύπλαστο και προσαρμόσιμο στα μέτρα του καθένα, με απεριόριστες επιλογές, δυνατότητα άμεσου κι ανώνυμου σχολιασμού, επικοινωνίας και μοιράσματος, και βέβαια είναι προσβάσιμο σε όλους, για να δουν ή να δείξουν ό,τι θέλουν. Αντίθετα με τα παλιότερα ‘κλειστά’ μοντέλα, εδώ ειναι οι ίδιοι οι χρήστες που τροφοδοτούν με ‘περιεχόμενα’ το μέσο, ανεβάζοντας πλέον 100 ώρες βίντεο το λεπτό (όσο δηλ. το 24ωρο πρόγραμμα τεσσάρων τηλεοπτικών καναλιών μαζί). Όγκοι διπλάσιοι από όσο το 2011, που επισωρεύονται αδιάκοπα στους servers του, και γεμίζουν τα εκατομμύρια κανάλια του.

 

Το υλικό αυτό είναι τόσο ριζικά ανομοιογενές ώστε ακυρώνει de facto την ό,ποια συζήτηση περί συνολικής ποιότητας. Από μουσικά κλιπ, mash-ups, παρωδίες και remixes, μέχρι διαφημίσεις, trailer, samples και χακέματα σειρών, και από οικογενειακές διακοπές, καμώματα μωρών και κατοικίδιων, συνταγές ομορφιάς και μαγειρικής, μέχρι βίντεο-αρτ, μικρού μήκους, αρχειακό υλικό και επιστημονικές διαλέξεις – ‘anything goes’ και κέφι να ‘χεις να ψάχνεις.

 

Εκείνο που ίσως δεν είναι γνωστό στους πολλούς είναι ότι η εταιρεία τρέχει ένα Πρόγραμμα Συνεργασίας (Partner Program), το οποίο από τον Απρίλιο του 2012 είναι ανοιχτό πλέον σε οποιονδήποτε αποδέχεται το deal: εφόσον το υλικό του πληροί τις προδιαγραφές κοσμιότητας και αποτελεί, κατά δήλωσή του, πνευματική ιδιοκτησία του, μπορεί να αιτηθεί μερίδιο στα διαφημιστικά έσοδα που αυτό παράγει – 55% για τον ίδιο, 45% στο YouTube. Η ανταπόκριση είναι θεαματική∙ το 2013 οι Συνεργάτες της εταιρείας είχαν ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο, και ένα ολόκληρο νέο επαγγελματικό μοντέλο, αυτό του Youtuber, επεκτεινόταν γοργά, ενισχυμένο από τις προοπτικές παραπέρα διαφημιστικής ανάπτυξης και τα success stories εκατομμυρίων δολαρίων, όπως του νεαρού PewDiePie που απορούσε κι ο ίδιος πώς παίζοντας χαζά παιχνίδια και ουρλιάζοντας στον Σωλήνα, έβγαζε περισσότερα λεφτά από ότι ολόκληρη η αφρικανική ήπειρος (sic).

 

Η πρόταση ακούγεται δελεαστική: Εκφραστείτε ελεύθερα, αποκτήστε το κοινό σας, και στη συνέχεια –γιατί όχι;- βγάλτε και χρήματα απ’ τη διαφήμιση που θα ‘ρθει. Και μην ξεχνιόμαστε· εδώ δεν υπάρχουν διευθυντές έκδοσης, επιτροπές προγράμματος, ειδικοί που εισηγούνται και μιντιάρχες που λογοκρίνουν. Αντίθετα, όσο πιο αυθεντικοί και ακραίοι είστε, τόσο καλύτερα, αφού έχετε μεγαλύτερες πιθανότητες να ξεχωρίσετε, να γίνετε viral, και να συγκεντρώσετε εκατομμύρια views. Όσο για τον Σωλήνα Σας, θα σας βοηθήσει να αυξήσετε την δημοφιλία σας και να αποκτήσετε πιστούς συνδρομητές, προσφέροντάς σας από συμβουλές μάρκετινγκ και ειδική εκπαίδευση στην παραγωγή και τις πωλήσεις, μέχρι προκαταβολές και υποτροφίες.

 

Όπως γίνεται φανερό, το YouTube ‘ωριμάζοντας’ αντιλαμβάνεται, πως αν θέλει να τραβήξει περισσότερη διαφήμιση από τα ‘γηρασμένα’ media, θα πρέπει να παίξει δυνατότερα στον ανταγωνισμό. Έτσι λόγου χάρη, παραβιάζοντας την αρχική ‘free for all’ φιλοσοφία του, από τον περασμένο Μάιο λανσάρισε το νέο συνδρομητικό μοντέλο του – 53 κανάλια του ξεκλειδώνουν με την καταβολή μηνιαίων συνδρομών μεταξύ 1 και 7 δολαρίων. (Στο ‘κλειστότερο’ αυτό μοντέλο, το YouTube κρατάει το 55% των συνδρομών). Η εταιρεία χρειάζεται αποκλειστικό περιεχόμενο με υψηλή ζήτηση. Γι αυτό θα πρέπει να επιβραβεύσει τις καλύτερες επιδόσεις των χρηστών, να φτιάξει τους δικούς της σταρ σε κανάλια υψηλής θεαματικότητας και με αποκλειστικότητα ει δυνατόν, και την ίδια ώρα, να παραμείνει η πλατφόρμα των πολλών, της άμεσης έκφρασης του καθένα προς τον καθένα, χωρίς αποκλεισμούς κι εμπόδια. Με την ανοιχτή πρόσκληση Συνεταιρισμού, ουσιαστικά δένει τον κάθε Youtuber σφιχτότερα στο άρμα της εταιρείας, μετατρέποντάς τον αυτομάτως όχι μόνο σε εντατικότερο χρήστη αλλά και στοχοπροσηλωμένο promoter του καναλιού του (άρα και του πολυκαναλικού Σωλήνα), προκειμένου να συγκεντρώσει περισσότερα views και χρήματα. Είναι το μοντέλο του μικρομετόχου : αφού δεν μπορεί να γίνει ο καθένας αφεντικό της μεγάλης εταιρείας, γιατί να μην αγοράσει τουλάχιστον μερικές μετοχές της; Στο εξής τα συμφέροντά του θα συναρτώνται με αυτά των αφεντικών, και ο ίδιος θα τα υπερασπίζεται σθεναρά ό,που μπορεί, ως partner.

 

Η ίδια ‘χρηματιστηριακή’-μαρκετίστικη λογική γίνεται εμφανής όχι μόνο στα εργαλεία ανάλυσης που υπάρχουν σε κάθε σελίδα του YouTube, αλλά και σε άλλα site εταιρειών που παρουσιάζουν στατιστικά της βίντεο-πλατφόρμας και των διαγωνιζομένων σε αυτήν. Για παράδειγμα το Socialblade μετράει τα σκορ των τοπ Youtubers, των καναλιών τους καθώς και των εταιρειών-ατζέντηδων που τους εκπροσωπούν (βλ. Multi Channel Networks, MCNs). Για τον σκοπό αυτό παραθέτει γραφήματα με τις διακυμάνσεις τους σε επισκέψεις και συνδρομητές, βγάζει μέσους όρους και δημιουργεί πίνακες για την εξέλιξη των μεγεθών τους, μήνα τον μήνα και μέρα τη μέρα. Τέλος, προσφέρει τις απαραίτητες εκτιμήσεις για τα έσοδά τους (‘estimated earnings’) καθώς και προβλέψεις για τις οικονομικές αποδόσεις τους σε βάθος πενταετίας (!).

 

Eπιλέγω στην τύχη έναν από τους πιο δημοφιλείς Youtubers: O νεαρόςSSundee με έδρα τις ΗΠΑ ξεκίνησε στις 28.11.2009, εκπροσωπείται από την εταιρεία Fullscreen, και δραστηριοποιείται στην κατηγορία ‘Games’ - συγκεκριμένα ποστάρει πλακατζίδικα βίντεο, όπου παίζοντας με φίλους του παρουσιάζει γνωστά games. Μέχρι τις 25 Φεβρ. 2014 είχε ανεβάσει 589 video, με πάνω από 197 εκ. views και δύο εκ. συνδρομητές συνολικά (καταλαμβάνοντας έτσι την 932η θέση σε θεαματικότητα και την 244η σε συνδρομητές αντίστοιχα). Τον τελευταίο μήνα είχε 30,96 δις views, σημειώνοντας πτώση 9,41% σε σχέση με τον προηγούμενο. Βάσει των στοιχείων του, το site τον βαθμολογεί με Α+ και τον κατατάσσει στην 27η θέση της δικής του λίστας επιτυχίας. Όσο για χρήματα, ο συγκεκριμένος τεκμαίρεται πως κερδίζει μεταξύ 12 και 120 χιλιάδων ευρώ τον μήνα (!).

 

Όπως προκύπτει, οι πραγματικές απολαβές των Partners είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια. Όσοι αρκούνται πάντως σε μια γρήγορη πρόβλεψη για τις δικές τους, μπορούν να χρησιμοποιήσουν και online calculators, όπως το ytcalc, που με ένα κλικ μεταφράζει τα views σε δολάρια. Για έναν ασφαλέστερο εντούτοις προσδιορισμό, καλό θα ήταν να ληφθούν υπόψιν οι πολλές και δύσκολα σταθμίσιμες μεταβλητές, που επιδρούν κάθε φορά στη δυναμική ισορροπία μεταξύ του προσφερόμενου ‘περιεχομένου’, των επιθυμιών της διαφημιζόμενης μάρκας, και των ποιοτικών χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου κοινού, σε χρήμα.

 

Μια από τις πρωταγωνίστριες της νέας σκηνής παραγωγών βίντεο, όπως διαβάζω στους nytimes, η Olga Key (31 χρ.), ρωσίδα πρώην ακροβάτρια, δραστηριοποιείται επαγγελματικά ως YouTuber ήδη από το 2006. Σήμερα ανεβάζει κ.μ.ό. είκοσι βίντεο εβδομαδιαίως στα πέντε κανάλια της, έχοντας μετατρέψει σε στούντιο το διαμέρισμά της και τη ζωή της σε θέαμα. Με θεματολογία από συμβουλές ομορφιάς και μόδας, μέχρι σχολιασμό games (κι αυτή!) και τα νέα του σκύλου της, απευθύνεται στο γυναικείο νεανικό κοινό. Κατά δήλωσή της, τα τρία τελευταία χρόνια έχει εισοδήματα μεταξύ 100 και 130 χιλιάδων δολαρίων ετησίως.

 

Αντίστοιχα, ο εφτάχρονος Evan, που ανακαλύπτω γκουγκλάροντας, δοκιμάζει επώνυμα παιδικά παιχνίδια και ο μπαμπάς του τον βιντεοσκοπεί. Η επιτυχία της οικογενειακής επιχείρησης οδήγησε σε συνεργασία με μεγάλα MCNs, στη δημιουργία τριών καναλιών, και σε αλματώδη διάδοση ανάμεσα στο οικογενειακό-παιδικό κοινό. Σήμερα, με πάνω από 480 εκ. συνδρομητές, το Socialblade (που τον στηρίζει κι επισήμως) υπολογίζει τα έσοδα από το μεγαλύτερο κανάλι του από 200 χιλιάδες έως 2 εκ. δολάρια τον χρόνο.

 

Τα ποσά δεν είναι ευκαταφρόνητα. Σύμφωνα με το ΥouTube υπάρχουν ήδη χιλιάδες δημιουργών που βγάζουν άνω των 100 χιλιάδων δολαρίων ετησίως, ενώ κατά τη Machinima (μεγάλο δίκτυο καναλιών για νεαρούς gamers) το 1/3 των 6,5 χιλιάδων δημιουργών που εκπροσωπεί βγάζουν αρκετά για να ζουν από τα συνεταιρικά κανάλια τους και μόνο. Η MDG Adertising υπολογίζει, πάλι, ότι τα χίλια πιο δημοφιλή κανάλια του Σωλήνα απέφεραν κ.μ.ό. $23.000 μηνιαίως το 2013. Κι αυτά, χώρια τις προκαταβολές (advances) ή τις υποτροφίες (grants) που μοιράζονται: από $1 εκ. σε 100 ‘αριστούχους’ το 2012, μέχρι δωρεάν παροχές σε εξοπλισμό και πλατό σε Λος Άντζελες, Λονδίνο και Τόκιο. Ακόμα, οι πλέον περιζήτητοι YouTubers μπορούν να διαπραγματεύονται από θέση μεγαλύτερης ισχύος και να αξιοποιούν εναλλακτικούς τρόπους να βγάλουν χρήματα, όπως πώληση εμπορευμάτων, εξασφάλιση χορηγιών και απευθείας συμφωνίες με brands (βλ. π.χ.. product placement).

 

Όσο για τη θυγατρική της Google, αυτή πάει καλύτερα από ποτέ. Το 2013 το YouTube είχε $5,6 δις διαφημιστικά έσοδα, ανεβασμένα κατά 51% σε σχέση με το 2012, και σχεδόν τριπλάσια από το 2011. Τα ίδια χρήματα η ελληνική τηλεόραση αθροιστικά θα χρειαζόταν περίπου εφτά χρόνια για να τα συγκεντρώσει (€0,57 δις το 2013), ενώ είναι ανάλογα με τα έσοδα του τηλεοπτικού γίγαντα CBS ($6,01 δις) και πολλαπλάσια από τους online ανταγωνιστές με ‘επαγγελματικό περιεχόμενο’, όπως το συνδρομητικό Netflix ($1, 29 δις) ή το freemium Hulu ($1 δις). Παρά την έλλειψη στοιχείων από την μαμά-Google, το ίδιο θετικές είναι πια και οι εκτιμήσεις για την κερδοφορία, με πρόσφατη λ.χ. έρευνα τoυ eMarketer, να υπολογίζει τα περσινά κέρδη του YouTube κοντά στα 2 δις δολάρια. Πολλά λεφτά από τους πολλούς, και δικαίωμα σε χρήμα και δόξα για τον καθένα, θα μπορούσε να είναι το μόττο που συνοψίζει το επικερδές μοντέλο του Σωλήνα.

 

Το δικό μας ενδιαφέρον ωστόσο εστιάζεται στους δημιουργούς. Αυτοί είναι ο πιο αδύναμος κρίκος στην αλυσσίδα εκμετάλλευσης των έργων τους (μη σας ξεγελούν οι λίγοι σουπερστάρ) και χωρίς αυτούς ακόμα και τα τα πιο χάι-τεκ μέσα και συσκευές θα έδειχναν παγερά και άδεια. Σε μια χρεοκοπημένη, μάλιστα, χώρα, με συντριμμένα τα παραδοσιακά της μέσα και την παραγωγή, το ερώτημα καθίσταται ακόμα πιο καίριο: μπορεί ο Σωλήνας των Πολλών να αποτελεί επαγγελματική διέξοδο για τους Έλληνες δημιουργούς, που αναζητούν απλήρωτοι, χρεωμένοι και αστήρικτοι, σανίδα σωτηρίας;

 

Σωστά προβλέψατε, τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα για αυτούς. Ακόμα κι αν παράγουν αγγλόφωνα βίντεο κι απευθύνονται σε μεγαλύτερες αγορές από την εγχώρια∙ ακόμα αν έχουν το ‘advertising friendly’ περιεχόμενο’ και μια συνεχή κυκλοφορία φρέσκων βίντεο για τα κανάλια τους (ώστε να κρατιούνται ψηλά στην όλο και πιο βραχύβια επικαιρότητα του web). Ακόμα, τέλος, κι αν έχουν την ενέργεια, τη διάθεση και το ταλέντο να μπορούν να προμοτάρουν τους εαυτούς τους στα social media, να ‘λιώσουν’ στο PR και να ψάχνουν διαρκώς για παραπέρα δικτυώσεις, αργά ή γρήγορα θα βρεθούν αντιμέτωποι, κι αυτοί όπως και άλλοι με την αδήριτη πραγματικότητα της σύγχρονης συνθήκης: την υπερπροσφορά ανταγωνιστικών μέσων και ‘περιεχομένων’ που διεκδικούν με όλο και πιεστικότερους τρόπους τον περιορισμένο χρόνο, προσοχή και χρήμα του καταναλωτή.

 

Αφθονία ανταγωνιστικής προσφοράς για μια κατακερματισμένη ζήτηση. Το μοντέλο του YouTube καθρεφτίζει το ευρύτερο πρόβλημα που δημιουργεί η πληθωριστική ιντερνετική συνθήκη: κανάλια και βίντεο που αυξάνουν κατά εκατομμύρια, ενώ η μέρα εξακολουθεί να έχει 24 ώρες, οι άνθρωποι περιορισμένο ελεύθερο χρόνο και οι εταιρείες ανελαστικά διαφημιστικά μπάτζετ. Αν συνυπολογιστούν οι απώλειες εσόδων νόμιμης κατανάλωσης εξαιτίας της online πειρατείας (βλ. ‘file sharing’), η εικόνα για τους παραγωγούς στη νέα εποχή των δικτύων γίνεται ακόμα ζοφερότερη, φοβόμαστε, και τα προβεβλήμενα success stories του ίντερνετ μοιάζουν οι εξαιρέσεις στον κανόνα της αυξημένης πίεσης, ιδίως για τον νέο κι ανεξάρτητο δημιουργό της περιφέρειας.

 

Σύμφωνα, έτσι, με μετρήσεις, οι τιμές της διαφήμισης στον Σωλήνα πέφτουν. Το pre-roll βίντεο των 30 sec, από τα $9,35 για κάθε χίλια views (βλ. CPM/RPM) που απέφερε το 2012, έναν χρόνο μετά περιορίζεται στα $7,6. Όπως παραδέχεται ο Robert Kyncl, διευθυντής του Τμήματος Περιεχομένου και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων του YouTube, τα έσοδα των παραγωγών υποχωρούν και πιθανότατα θα πέσουν ακόμα περισσότερο στο προσεχές μέλλον, καθώς αγορές με μεγάλη ανάπτυξη (βλ. προσφορά περιεχομένων), όπως η Βραζιλία ή η Ρωσία, συνεχίζουν να μεγαλώνουν. Για να το πούμε καθαρότερα, τα προσφερόμενα βίντεο και κανάλια του YouTube αυξάνουν περισσότερο από όσο η διαφήμιση προς τοποθέτηση σε αυτά. Όπως παρατηρεί ο David Burch, διευθυντής Διεθνών Επικοινωνιών στη διαφημιστική TubeMogul, λίγα μόνον βίντεο φέρουν πλέον σημαντική διαφήμιση σε κάθε θέαση τους (συχνά μόλις 2 στις 10 προβολές). Με άλλα λόγια, δεν δημιουργούν όλα τα ‘views’ έσοδα, αλλά και όσα το πετυχαίνουν, το εύρος διακύμανσης στα έσοδα που αποφέρουν είναι μεγάλο.

 

Αν, για χάρη της συζήτησης, δεχτούμε τα μέσα RPMs (έσοδα ανά χίλιες θεάσεις) που αναφέρονται στη σχετική ξένη αρθρογραφία, ένας (αμερικάνος) παραγωγός βίντεο βγάζει συνήθως από $0,3 έως $2,5 για κάθε χίλια views, ενώ υπάρχει και η ‘κορυφή’ που αγγίζει τα $10. Εάν μεταφράσουμε τα παραπάνω στα δικά μας δεδομένα, είναι σαν να λέμε πως υπάρχουν παραγωγοί περιεχομένου που με 1 εκ. views μαζεύουν 1.900 ευρώ, και άλλοι, εξίσου δημοφιλείς, μόλις 230 – ποιος είπε ότι ο κόσμος είναι δίκαιος; Όσο για τη μικρά Ελλάδα, το βάθος της διαφημιστικής αγοράς της δεν επιτρέπει ενθουσιασμούς. Ακόμα κι αν μιλάμε για τον νέο Παντελίδη ή τον πετυχημένο βλόγκερ Mikeius, τα έσοδά τους πιθανότατα θα υπολείπονται από εκείνα του αντίστοιχου αμερικανού Υοutuber.

 

Σύμφωνα εξάλλου με πρόσφατα δημοσιεύματα (Νew York Times, Bloomberg κ.ά.), η μείωση των εσόδων και η αύξηση της πίεσης λόγω του οξυμένου ανταγωνισμού τείνει να γίνει ο κανόνας ακόμα και για τους φτασμένους YouTubers της αλλοδαπής, που βλέπουν τα εισοδήματά τους να ολισθαίνουν. Πολλοί από αυτούς ψάχνουν βοήθεια σε ατζέντηδες – διανομείς – διαφημιστές, και μπαίνουν κάτω από την ομπρέλα των εταιρικών δικτύων αντιπροσώπευσης(βλ. MCNs), με αντάλλαγμα υψηλές προμήθειες (ως και 50%), αυστηρούς όρους και δεσμευτικά συμβόλαια. Οι απεχθείς ‘μεσάζοντες’ του παρελθόντος φαίνεται πως επανέρχονται στο ψηφιακό προσκήνιο λόγω ανάγκης, κάνοντας τη νέα ‘bottom up’ δομή να μη διαφέρει και τόσο από την παλαιότερη. Όσοι πετυχημένοι δεν επιθυμούν διαμεσολαβητές κι ατζέντηδες, ψάχνουν απευθείας για χορηγούς και μάρκες για να διαφημίσουν. Και κάποιοι άλλοι ήδη αποχωρούν από τον Σωλήνα ή τα Networks που τους εκπροσωπούν, καταγγέλοντας ανεπάρκειες και αδικίες εις βάρος τους. Το πράγμα ζορίζει, διαμαρτύρονται, και για όσους τώρα ξεκινάνε θα είναι, προφανώς, ακόμα δυσκολότερο από ό,τι για τους ‘παλιούς’.

 

Οι άνθρωποι του Δικού Σου Σωλήνα ωστόσο δεν είναι οι παραδοσιακοί εργοδότες – αφεντικά για να απεργήσεις απεναντί τους και να διεκδικήσεις περισσότερα. Είναι ο συνεταίρος σου και σε βοηθάνε να δοκιμάσεις την τύχη σου, να αναζητήσεις το κοινό σου στο παγκόσμιο χωριό, κι αν είσαι τυχερός και ξεχωρίσεις, να το συγκεντρώσεις στα online κανάλια σου. Αν τα καταφέρεις και φτιάξεις κάποιο όνομα, τότε υπάρχουν και οι τηλεοράσεις και τα άλλα παραδοσιακά media για να βγάλεις χρήματα, όπως συμβουλεύει τους δημιουργούς κι ο κύριος Kyncl, δείχνοντας έτσι σε άλλη κατεύθυνση για όσους ψάχνουν το ταμείο.

 

Όσο για τις συνεχείς παραβιάσεις πνευματικής ιδιοκτησίας, ο Σωλήνας Μας τις καταδικάζει απερίφραστα και σε περίπτωση καταγγελίας αναγκάζεται να αποσύρει το κλεμένο περιεχόμενο. (Εάν βέβαια ‘φιλόπονοι’ Υοutubers έχουν τώρα ένα επιπλέον κίνητρο να ποστάρουν τηλεοπτικές σειρές και εκπομπές, ταινίες και βίντεο-κλιπ που δεν τους ανήκουν, δημιουργώντας ολόκληρα πειρατικά κανάλια για να βγάλουν έσοδα από τη δουλειά άλλων, τότε το πράγμα ηθικά και νομικά γίνεται σκοτεινότερο - αλλά ok, μη μιζεριάζουμε, άλλωστε τα data πρέπει να είναι ελεύθερα όπως επιτάσσουν οι επιφανείς γκουρού της on line επανάστασης ως νέοι Προμηθείς.)

 

Ο δοκιμαστικός σωλήνας γέννησε ένα εξόχως αποδοτικό μοντέλο – καθρέφτη των επιθυμιών μας και της νέας συνθήκης: Μια παγκόσμια εταιρεία που μεγαλώνει και πλουτίζει συναθροίζοντας το πλέον ποικιλόμορφο υλικό των χρηστών (πρωτότυπο, επεξεργασμένο ή αντιγραμμένο, νόμιμο ή παράνομο κ.ό.κ.), χωρίς να αναλαμβάνει η ίδια κόστη επιλογής και άποψης, αλλά πάντα υπηρετώντας τα συμφέροντα των πολλών. Προσφέροντας την αφθονία του παραπάνω υλικού online, δωρεάν κι ευέλικτα στον καταναλωτή, τον αποσπά από τα παραδοσιακά ‘άκαμπτα’ μέσα, και μαζί αποσπά από τα τελευταία διαφήμιση και πόρους. Μετατρέποντας τους καταναλωτές σε εθελοντές τροφοδότες ‘περιεχομένων’ ή και σε partners, δένεται σφιχτότερα μαζί τους με σχέσεις αλληλεξάρτησης. Στην εξέλιξη, παρά τα πολλά χρήματα που κερδίζει η ίδια η εταιρεία, οι διαρκώς αυξανόμενοι συνεργάτες της μοιράζονται όλο και μικρότερα μερίδια απ’ τη διαφήμιση, ανταγωνιζόμενοι όλο και σκληρότερα μεταξύ τους. Όταν κάποιοι διαμαρτύρονται πως τα χρήματα δεν φτάνουν, ο Δικός Τους Σωλήνας τούς αντιπροτείνει τα ‘γηραιά’ μέσα που οι ίδιοι ίσως αποστρέφονταν, και εκείνος ίσως στραγγαλίζει.

 

Η νέα εποχή είναι γεμάτη παράδοξα και αντιφάσεις. Η περιπέτεια είναι μόλις στην αρχή και το πείραμα σε εξέλιξη. Καλό μας ταξίδι...

 

Links

http://www.nytimes.com/2014/02/02/business/chasing-their-star-on-youtube.html?_r=2, L. Kaufman, New York Times, 2.2.2014

http://www.theguardian.com/technology/2013/dec/11/youtube-revenues-may-rise-advertising, S. Dredge, The Guardian, 11.12.2013

http://www.reelseo.com/youtube-partner-earnings/, C. Marshall, Reel SEO, 23.10.2013

http://www.p4rgaming.com/pewdiepie-interview-if-im-number-one-on-youtube-then-there-is-no-god/comment-page-3/ συν/ξη PewDiePie, Play4Real, 16.8.2013

http://www.businessweek.com/articles/2013-04-22/its-getting-harder-to-make-money-on-youtube#p2, A. Hamilton, Bloomberg Businesssweek, 22.4.2013

http://allthingsd.com/20130304/youtubes-show-me-the-money-problem/, P. Kafka, All Things D, 4.3.2013

http://www.theverge.com/2013/3/4/4062810/youtube-partners-complain-revenue-sharing-google-ads, T. Carmody, The Verge, 4.3.2013

http://www.emarketer.com/Article/Advertisers-Spend-560-Billion-on-YouTube-2013-Worldwide/1010446 (η έκθεση της eMarketer)

http://www.youtube.com/yt/press/statistics.html (πρόσβαση 26.2.2014)

https://support.google.com/adsense/answer/190515?ctx=glossary

 

Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο E-net της εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ στις 18/3/2014.

Σχετικός σύνδεσμος: E-net.gr