ENGLISH

ENGLISH

Αναζήτηση

Είσοδος

Είσοδος


Η Javascript πρέπει να είναι ενεργοποιημένη για να συνεχίσετε!

'Ανταλλαγή αρχείων' και πνευματικά δικαιώματα - μια απάντηση στους Ο-G & S

O συνάδελφος Γ. Μαρούδας απαντάει στο ομότιτλο κείμενο των δύο αμερικανών καθηγητών


Η ‘ανταλλαγή αρχείων’ καταλαμβάνει περίπου το 25% της κίνησης στο ίντερνετ. Η μεγάλη πλειοψηφία τους συνδέεται με παραβιάσεις των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων. Παράλληλα με την παγκόσμια εξάπλωση των ‘ανταλλαγών’, τα σημερινά έσοδα της δισκογραφίας έχουν συρρικνωθεί κατά 40% περίπου από τα υψηλά τους στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ‘90. Το οπτικοακουστικό και οι εκδόσεις, που έπονται στη σειρά, εμφανίζονται ακόμα πιο ευάλωτα στις απώλειες, αφού τα ό,ποια ‘συμπληρωματικά οφέλη’ -όπως λ.χ. οι ζωντανές εμφανίσεις για τη μουσική- είναι ουσιαστικά αμελητέα.


Με αυτή την αφετηρία, ο συνάδελφος Γ. Μαρούδας καταθέτει την απάντησή του στο ομότιτλο κείμενο των F. Oberholzer - Gee και K. Strumpf (2010) μαζί και σε μια ολόκληρη συνάδουσα επιχειρηματολογία ‘απενοχοποίησης’ της ‘ανταλλαγής αρχείων’ στις οικονομικές επιπτώσεις της, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί τον θετικό της ρόλο στην υπηρεσία του  ‘κοινού καλού’ που επικαλούνται οι δύο συγγραφείς στην -μονόπλευρη και μάλλον ατυχή- κεντρική θέση τους, στηριγμένοι στην αύξηση της παραγωγής (και μόνο) που διαπιστώνουν. Παραθέτοντας νέα στοιχεία και επισκοπώντας τη σχετική βιβλιογραφία ο Γ. Μαρούδας αντικρούει όλους όσους επιχειρούν να υποτιμήσουν τα δικαιώματα δημιουργών και καλλιτεχνών, στερώντας τους εισοδήματα και το ηθικό δικαίωμα να έχουν τον έλεγχο και την προστασία των έργων τους.

 

Ανταλλαγή αρχείων και πνευματικά δικαιώματα: Μια απάντηση στους Oberholzer-Gee και Strumpf
(πλήρες κείμενο της απάντησης του κ. Γιάννη Μαρούδα - Ενημέρωση: 03/12/2013)


 

Ακολουθούν τα κυριότερα σημεία της αναλυτικής απάντησης:

- Η ‘ανταλλαγή αρχείων’ καλύπτει περίπου το 25% της συνολικής κίνησης στο ίντερνετ (CISCO, 2013). Πρόκειται για μια απρόσωπη, μαζική δραστηριότητα αναζήτησης και σχεδόν ακαριαίας μεταφοράς ψηφιακών κλώνων πάσης φύσεως αρχείων, που εκτείνεται σε πλανητικό επίπεδο, και με αυτή την έννοια, διαφέρει ποσοτικά και ως πρακτική από μια προσωπική ανταλλαγή δώρων ή από παλαιότερες μορφές παραβίασης της πνευματικής ιδιοκτησίας (π.χ. αντίγραφα σε κασέτες, εγγραφές από το ραδιόφωνο κ.ό.κ.)

- Το 80%-90% των ‘ανταλλασσομένων αρχείων’ συνοδεύονται από κάποια μορφή παραβίασης της πνευματικής ιδιοκτησίας (λ.χ. ΕΑΟ, 2009, IFPI, 2011). Το γεγονός καθιστά τον συσχετισμό της ‘ανταλλαγής αρχείων’ με το ευρύτερο πρόβλημα της διαδικτυακής πειρατείας αυτονόητο.

- Η ‘ανταλλαγή αρχείων’ έχει αναμφισβήτητα αρνητικές συνέπειες στα έσοδα από πωλήσεις και ενοικιάσεις. Όπως προκύπτει, οι συνέπειες αυτές είναι πολύ σοβαρότερες από ό,τι ανακριβώς οι O-G & S παρουσιάζουν στο κείμενό τους (μόλις 20% ευθύνη στην πτώση των μουσικών πωλήσεων). Για αρκετούς μάλιστα ερευνητές η ‘ανταλλαγή αρχείων’ ευθύνεται εξολοκλήρου για τη σημειωθείσα πτώση των πωλήσεων.

- Συνολικότερα, η μείωση των εσόδων από πωλήσεις (και ενοικιάσεις) για τις πολιτιστικές βιομηχανίες έχει να κάνει με το σύγχρονο φαινόμενο της ψηφιακής υπεραφθονίας ανταγωνιστικών ‘περιεχομένων’ και μέσων (βλ. ‘ψηφιακός πληθωρισμός’), που απορρέει από τις ψηφιακές τεχνολογίες παραγωγής και τη διαδικτυακή διανομή. Η ανεξέλεγκτη ‘ανταλλαγή αρχείων’ απλώς επιτείνει περαιτέρω τις συνέπειες για τις πολιτιστικές & δημιουργικές βιομηχανίες και για όσους εργάζονται για αυτές, καθώς συμπιέζει παραπέρα τις τιμές πώλησης προς το μηδέν (πόσο μπορεί να κοστολογηθεί μια νόμιμη ψηφιακή αγορά, με ανταγωνιστή το σχεδόν μηδενικό κόστος μιας δωρεάν απόκτησης;). Με αυτή την έννοια, η ευθύνη της ‘ανταλλαγής αρχείων’ για τη συνολικότερη μείωση των εσόδων στη μουσική βιομηχανία μοιάζει ακόμα μεγαλύτερη από όσο συνήθως υπολογίζεται.

- Τα αυξανόμενα ‘συμπληρωματικά’ εισοδήματα για τη μουσική αγορά (βλ. ζωντανές εμφανίσεις, παράγωγα προϊόντα κ.λπ.) οφείλονται μάλλον στο ευρύτερο περιβάλλον των Νέων Μέσων και τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές μάρκετινγκ, παρά στην ‘ανταλλαγή αρχείων’ καθεαυτή. Παρόλο που αυτά τα ‘συμπληρωματικά έσοδα’ μπορούν όντως να έχουν ένα θετικό αποτέλεσμα στα έσοδα των μουσικών, δύσκολα μπορούν να αντισταθμίσουν τις συνολικές απώλειες της δισκογραφίας (μια πτώση δηλ. 40% από τα υψηλά της στο β΄μισό της δεκαετίας του ’90). Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή της αξιοποίησης της δωρεάν διάθεσης ενός έργου (π.χ το file-sharing ως εργαλείο προώθησης των άλμπουμ ή διαφήμισης των live) είναι λογικό να ανήκει στον δημιουργό - παραγωγό του.

- Όπως αρκετά στοιχεία δείχνουν, οι ωφέλειες και οι ζημίες από την ‘ανταλλαγή αρχείων’ μοιράζονται άνισα μεταξύ μουσικών ονομάτων και ειδών μουσικής, και έτσι μάλλον επιτείνουν τις προϋπάρχουσες ανισότητες ανάμεσα σε καλλιτέχνες, είδη και εταιρείες.

- Πέρα από τη μουσική, άλλες πολιτιστικές βιομηχανίες όπως του οπτικοακουστικού, των εκδόσεων ή και του λογισμικού, εμφανίζονται ακόμα πιο ευάλωτες στη διαδικτυακή πειρατεία, ακριβώς εξαιτίας της ιδιαίτερης φύσης των προϊόντων τους, το ύψος της επένδυσης σε αυτά, καθώς και της αδυναμίας τους να στηριχθούν σε συμπληρωματικά εισοδήματα, όπως οι ζωντανές εμφανίσεις.

- Στον ισχυρά αναπτυγμένο τομέα της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών (ίντερνετ) υπάρχουν μικρότερες και μεγαλύτερες εταιρείες οι οποίες αποκομίζουν, έμμεσα ή άμεσα, σημαντικά οφέλη μέσα από την ανεξέλεγκτη κυκλοφορία των ‘περιεχομένων’, σε βάρος των δημιουργών και των καλλιτεχνών που βλέπουν να χάνουν τον έλεγχο των έργων τους και τα εισοδήματά τους να μειώνονται. Ανάμεσα στους κερδισμένους του παιχνιδιού είναι εταιρείες που πουλάνε ιντερνετική διαφήμιση, ταχύτητες σύνδεσης, χώρους αποθήκευσης της πληροφορίας, λογισμικό διαχείρισης και αρχειοθέτησης, ψηφιακές συσκευές πρόσβασης και προβολής, ‘κοινωνική δικτύωση’ κ.ό.κ.

- Η θεώρηση των καλλιτεχνών και δημιουργών ως μια ξεχωριστή κατηγορία ανθρώπων, που δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες για εισοδήματα ή για προστασία των κόπων τους όπως κάθε άλλος εργαζόμενος, είναι απαράδεκτη. Η επαγγελματική συνθήκη όσων εργάζονται στον πολιτιστικό - καλλιτεχνικό τομέα είναι εξαιρετικά αβέβαιη, και, αντίθετα με την παραπλανητική εικόνα των σουπερστάρ, η μεγάλη πλειονότητα βιοπορίζεται με δυσκολία και ανασφάλεια.

- Οι αυξημένοι όγκοι παραγωγής πολιτιστικών προϊόντων είναι πράγματι γεγονός. Ωστόσο αυτό έχει να κάνει κυρίως με τον λεγόμενο ‘ψηφιακό εκδημοκρατισμό’ στην παραγωγή και τη διανομή χάρη στις νέες φτηνότερες και απλούστερες τεχνολογίες, παρά στην ‘ανταλλαγή αρχείων’ και τις παραβιάσεις των πνευματικών δικαιωμάτων.

- Η αύξηση των όγκων της παραγωγής και κυκλοφορίας από μόνη της δεν είναι επαρκής δείκτης ώστε να τεκμηριωθεί η κοινωνική πρόοδος. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της καλλιτεχνικής παραγωγής και η πολιτιστική ποικιλομορφία που τη διακρίνει, η ισορροπία στη ζήτηση και τη διάρθρωση της αγοράς, καθώς και το βάθος της σχέσης που το κοινό αναπτύσσει με τα έργα, είναι ορισμένοι άλλοι απολύτως σημαντικοί δείκτες που παραβλέπονται από τους O-G & S, και οι οποίοι παραμένουν προβληματικοί ή συζητήσιμοι.

- H νομοθεσία προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας εφαρμόζεται με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων καλλιτεχνών και δημιουργών σε συνδυασμό με το κοινό καλό. Για την ακρίβεια, τα συμφέροντα των δύο αυτών μερών δεν είναι συγκρουόμενα, αλλά αμοιβαία και αλληλένδετα (βλ. UNESCO, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΟΟΣΑ κ.ό.κ.).

- Τα πνευματικά δικαιώματα συνδέονται με τα αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα (άρθρο 27, παρ. 2) και θεμελιώνονται πάνω σε μια ισχυρή ηθική βάση. Χάρη σε αυτήν αναγνωρίζεται στον κάθε δημιουργό το δικαιώμα να διατηρεί ο ίδιος τον έλεγχο των έργων του, και να έχει μια δίκαιη ανταμοιβή για αυτά.